“Lontananza is niet Koerdisch, maar Italiaans”, zegt Baban. “Ik ga om met de kunstenaar Baldin, die nu 18 jaar in Nederland woont, maar voorheen 15 jaar in Italië. Zoals dat gaat mijmeren we soms over ons geboorteland Koerdistan (Irak), en sluit hij af met: Ach ja, lontananza, lontananza. Ik vroeg hem een keer wat hij daarmee toch bedoelde. Het bleek dus verlangen te zijn, maar het Nederlandse woord is al heel vaak geconsumeerd.”
Baldin heeft net als bij de eerste bundel fraaie illustraties gemaakt. “Ik werk graag met hem samen. Zijn beelden passen precies bij mijn gedichten.”
De eerste bundel is onstuimiger van toon, en de dichter maakt soms gebruik van grote woorden. Hierin komen nog duidelijk zijn ervaringen naar voren met de onderdrukking in Irak en zijn vlucht naar Nederland. In zijn gedichten weerklinken de onvermijdelijke heftige emoties die daarbij horen. “Mijn poëzie schreeuwde toen meer. De eerste bundel was een uitbarsting van nieuw leven. Mijn laatste werk is meer conceptueel van aard. Vooraf was mijn gevoel rondom het thema mij al duidelijk. Het verlangen wilde ik zo breed mogelijk beschrijven. Ik wilde het niet alleen hebben over het verlangen naar toen, maar ook over het verlangen naar een nieuw leven, een nieuwe toekomst, naar vrienden, liefde.”

Tussen beide bundels is ook een duidelijke overeenkomst waarneembaar: het beschouwen.
“Het is filosoferen, maar op een poëtische manier, niet te zwaar, simpel, toegankelijk. Ik wil mezelf, mijn wereld, mijn omgeving ontcijferen met woorden. Daarmee kan ik meer diepte zien.”

Schrift

Lontananza was net naar de drukker toen de broer van Baban iets voor hem meebracht uit Irak. Een schrift met een harde kaft, met daarin allerlei gedichten van Baban, toen hij nog zestien jaar oud was, en vol tekeningen van Ali Derwisj, in Irak nu een bekende schilder. Het schrift liet Baban tijdens zijn vlucht achter in zijn geboorteplaats Kirkuk. “Ik was het vergeten, heb er niet meer aan gedacht, maar toen ik het weer doorlas, herinnerde ik mij die mooie avonden dat Ali temidden van vijf kaarsen op zijn kamer tekeningen maakte bij mijn gedichten. Hele nachten hebben wij thee gedronken en over literatuur gepraat. De poëzie was voor mij een soort ademhaling in een benauwende sfeer. De zon scheen wel, maar voor de natuur, niet voor de mensen. De gedichten waren een bescherming tegen de innerlijke dood… – O, dat is wel een mooie zin.”
Het schrift is nu een van Babans kostbaarste bezittingen in zijn boekenkast, tussen de grote voorbeelden. “Een andere kunstenaar, Araz, zei tegen mij: Je moet kopieën van die tekeningen inlijsten! Samen hebben wij in de stad lijstjes uitgezocht. Het is bijzonder hoe alles op een bepaalde manier doorgaat, met weer tekeningen van een geliefd kunstenaar, nu bij mijn bundels.”

 

Bron: Stadsblad Utrecht 21 Oktober 2009 Peter Le Nobel